Dịch vụ làm thủ tục lên máy bay trực tuyến cho hành khách trước khi ra sân bay (web check-in) đang được các hãng hàng không áp dụng ngày càng nhiều tại Việt Nam vì đã giúp cho cả nhà cung cấp lẫn hành khách thuận tiện và tiết kiệm nhiều thời gian. Ông Trương Thành Vũ, Giám đốc thương mại và dịch vụ của Công ty cổ phần Hàng không Mekong (Air Mekong), cho biết hãng hàng không tư nhân này cung cấp dịch vụ làm thủ tục trực tuyến cho các chuyến bay nội địa đầu tiên của hãng từ ngày 9-10, bao gồm các chuyến nối giữa TP.HCM và Hà Nội, và từ hai sân bay Tân Sơn Nhất và Nội Bài đến Phú Quốc, Côn Đảo, Đà Nẵng, Đà Lạt và Buôn Ma Thuột.

Tiết kiệm thời gian

Trao đổi với Thời báo Vi tính Sài Gòn, ông Vũ nói rằng một số hành khách ở Việt Nam đã có kinh nghiệm về việc làm thủ tục trực tuyến cho các chuyến bay nên ngay từ ngày đầu khai trương Air Mekong đã cung cấp luôn dịch vụ này. Hành khách có thể vào mục “Làm thủ tục” tại trang web của hãng www.airmekong.vn để thực hiện các thủ tục.

Ông Vũ dẫn chứng một hành khách khi không sử dụng dịch vụ này có thể sẽ phải mất nhiều giờ cho việc đến sân bay sớm, xếp hàng chờ đợi đến lượt làm thủ tục tại quầy theo cách truyền thống. Trong khi đó, họ chỉ cần mất khoảng hai phút để hoàn tất các thủ tục trực tuyến theo chỉ dẫn, in các thông tin hiển thị sau cùng ra giấy và xác nhận thông tin tại quầy riêng (fast bag drop counter) ở sân bay trước khi khởi hành. Dịch vụ này cũng mang lại sự tiện lợi cho hãng hàng không ở chỗ giúp họ tiết kiệm thời gian trong việc giải quyết các thủ tục cho hành khách. Tuy nhiên, ở Việt Nam, web check-in hiện nay thường chỉ được áp dụng cho những khách đi lẻ và không có hành lý ký gửi, như dịch vụ mà Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) đang cung cấp. Ngoài ra, có một yêu cầu khác đối với hành khách là họ phải có vé máy bay điện tử còn hiệu lực và đã có xác nhận chỗ trên chuyến bay.

Vietnam Airlines hiện đang áp dụng hệ thống làm thủ tục trực tuyến cho các chuyến bay quốc tế và nội địa do hãng khai thác, xuất phát từ các thành phố Busan (PUS) và Seoul (ICN) của Hàn Quốc, Kuala Lumpur (KUL) của Malaysia, Phnom Penh (PNH) và Siem Reap (REP) của Campuchia, Vientiane (VTE) của Lào và một số địa phương trong nước gồm Đà Nẵng (DAD), Hà Nội (HAN) và TP.HCM (SGN).

Trang web làm thủ tục của AirMekong.

Tương tự như Air Mekong, dịch vụ web check-in của Vietnam Airlines cho phép hành khách có thể làm thủ tục lên máy bay tại bất cứ máy tính nào có thể truy cập vào trang web www.vietnamairlines.com và có máy in khổ giấy A4. Thủ tục trực tuyến cần được hoàn tất trong khoảng thời gian từ 4 đến 20 giờ trước khi máy bay cất cánh.

Hiện nay, các hãng hàng không đang đặt ra những yêu cầu khác nhau về việc làm thủ tục trực tuyến đối với hành khách. Hãng hàng không tại Trung Đông Qatar Airways cho biết hành khách của họ có thể thực hiện web check-in 36 giờ trước khi máy bay cất cánh cho tất cả các chuyến bay từ TP.HCM hiện tại và từ Hà Nội từ đầu tháng 11 tới. Còn Air France mở hệ thống làm thủ tục trực tuyến trước giờ khởi hành 30 giờ, và hành khách có quyền đến sân bay chậm nhất là 1 giờ trước khi chuyến bay khởi hành.

Trưởng đại diện của Air France tại Việt Nam, ông Thierry Beragnes, nói rằng một trong những tiện ích của dịch vụ này là hành khách có thể lựa chọn chỗ ngồi theo ý muốn trên máy bay mà không cần phải ra sân bay sớm làm thủ tục theo cách thông thường. Ví dụ, khách có quyền chọn chỗ còn trống bên cửa sổ máy bay, hay ghế cạnh lối đi trên máy bay để dễ dàng đi lại mà không làm phiền đến người khác, hay ghế ở hàng ghế đầu tiên trong khoang.

Hành khách của Vietnam Airlines khi hoàn tất các thủ tục trên mạng sẽ tự in thẻ lên máy bay (boarding pass) với mã vạch được in rõ để dễ dàng hoàn tất quá trình làm thủ tục tại quầy xác nhận thông tin tại sân bay ít nhất 45 phút trước giờ máy bay cất cánh. Tại sân bay, nhân viên làm thủ tục sẽ kiểm tra và đóng dấu xác thực lên thẻ lên máy bay do khách cung cấp trước khi khách qua quầy kiểm tra an ninh.

Nên nhớ rằng, Vietnam Airlines không chấp nhận làm thủ tục trực tuyến đối với những khách có yêu cầu dịch vụ đặc biệt (trừ hành khách yêu cầu dịch vụ suất ăn đặc biệt); khách bị từ chối chuyên chở, bị trục xuất và khách sử dụng vé máy bay miễn cước và vé máy bay giảm giá.

Đối với các hãng hàng không nước ngoài, ngoài Qatar Airways và Air France, khách có thể làm thủ tục trực tuyến trên các chuyến bay quốc tế từ Hà Nội và TP.HCM do các hãng Cathay Pacific Airways, Thai Airways, Singapore Airlines và cả hãng hàng không giá rẻ AirAsia đảm nhận.

Khách hàng vẫn chưa mặn mà với dịch vụ

Trang web làm thủ tục của Vietnam Airlines.
Mặc dù các hãng hàng không liên tục giới thiệu đến khách hàng những tiện ích của việc làm thủ tục trực tuyến nhưng vẫn chưa có nhiều hành khách mặn mà với loại hình dịch vụ này. Một trong những lý do là dịch vụ này vẫn còn quá mới đối với thị trường hàng không Việt Nam.

Vietnam Airlines mới chỉ bắt đầu thử nghiệm làm dịch vụ cho chuyến bay nội địa xuất phát từ các sân bay Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng từ tháng 8-2009, sau khi hãng đầu tư mạnh vào hạ tầng CNTT và nâng cấp trang web để chuẩn bị trở thành thành viên của Liên minh Hàng không toàn cầu SkyTeam.

Đến ngày 16-8 vừa qua, Vietnam Airlines mới mở rộng dịch vụ cho các chuyến bay quốc tế xuất phát từ Hà Nội và TP.HCM, và các chuyến bay quốc tế về Việt Nam từ các sân bay tại Vientiane, Phnom Penh và Siem Reap, Kuala Lumpur, Seoul và Busan.

Cả Air Mekong và Vietnam Airlines chưa cung cấp số liệu cụ thể về lượng hành khách sử dụng dịch vụ làm thủ tục trực tuyến, nhưng các chuyên gia hàng không cho rằng tỷ lệ này chỉ dao động trong khoảng 15-25%. Ông Vũ của Air Mekong và ông Beragnes của Air France cho biết khách sử dụng dịch vụ này chủ yếu vẫn là các thương nhân và những người thường xuyên đi lại bằng đường hàng không.

Theo đại diện hãng Cathay Pacific, việc làm thủ tục trực tuyến tại Việt Nam chưa được phổ biến như các nước khác là vì nhiều người chưa biết đến dịch vụ này. Ngoài ra, dịch vụ này chỉ áp dụng cho khách đi lẻ, chưa áp dụng cho khách đi theo đoàn trong khi các chuyến bay từ Việt Nam có lượng khách đi theo đoàn rất đông.

Ông Beragnes cho biết lượng khách thực hiện các thủ tục trên mạng trước khi ra sân bay của Air France cũng chỉ chiếm khoảng 25% tổng số khách trên các chuyến bay hằng ngày của hãng từ Việt Nam đi Paris (Pháp) quá cảnh tại Bangkok (Thái Lan). Con số này thấp hơn nhiều so với lượng khách làm thủ tục trực tuyến trên các chuyến bay của hãng khởi hành từ châu Âu và các thị trường phát triển khác.

Các chuyên gia hàng không nói rằng ngay cả số lượng hành khách mua vé máy bay qua mạng Internet ở Việt Nam hiện nay cũng chưa cao. Theo Jetstar Pacific Airlines, hãng hàng không nội địa có số lượng đặt chỗ trực tuyến khá cao ở Việt Nam, con số này chỉ dao động trên dưới 20%, phần còn lại chủ yếu là mua qua phòng vé máy bay và các đại lý vé máy bay của hãng.

Một yếu tố quan trọng khác có ảnh hưởng đến việc triển khai dịch vụ làm thủ tục trực tuyến chính là hạ tầng kỹ thuật tại các sân bay. Ở nhiều sân bay lớn trên thế giới, hành khách có thể tự làm thủ tục trực tuyến và in thẻ lên máy bay tại các ki-ốt đặt ngay ở sân bay. Còn tại hai sân bay lớn nhất Việt Nam là Tân Sơn Nhất và Nội Bài, các ki-ốt này chưa được lắp đặt.

Vietnam Airlines (VNA) vừa công bố một số khuyến cáo giúp hành khách chủ động khi đi lại bằng máy bay trong những ngày cao điểm tết.

Ông Trần Thế Dũng, Phó Giám đốc Công ty Du lịch Thế Hệ Trẻ, Phó Trưởng nhóm khuyến mãi kích cầu du lịch nội địa tại TPHCM cho biết, Vietnam Airlines (VNA) vừa có thông báo bất ngờ về việc sẽ tạm ngưng áp dụng biểu giá vé máy bay khuyến mãi cho các doanh nghiệp tham gia chương trình kích cầu du lịch nội địa từ ngày 1-7 đến 15-8-2010. Điều này đã gây thiệt hại và ảnh hưởng không nhỏ đến việc kinh doanh của các doanh nghiệp lữ hành. Đồng thời ảnh hưởng xấu đến chương trình “Việt Nam – Điểm đến của bạn” năm 2010 do Tổng cục Du lịch phát động và đã được VNA cam kết bán vé máy bay giá rẻ cho các doanh nghiệp tham gia đến hết năm 2010 (trừ các ngày lễ như VNA đã thông báo). Việc tạm ngưng bán vé máy bay giá rẻ này được các doanh nghiệp giải thích, có thể do lượng vé máy bay giá rẻ bán tour kích cầu được khai thác quá nhiều nên VNA đang có kế hoạch điều chỉnh. Trong tháng 6-2010, nhóm khuyến mãi kích cầu du lịch nội địa TPHCM hợp tác với VNA khai thác được  4.052  khách mua tour trọn gói với mức giảm từ 30% – 35 % đến các tỉnh miền Bắc và miền Trung, tăng gấp 3 lần số lượng khách khai thác trong tháng 5 (chỉ 1.281 khách) và tăng gấp 10 lần so với cùng kỳ năm 2009 của chương trình “Ấn tượng Việt Nam”.

Việc Vietnam Airlines đột ngột tạm ngưng bán vé máy bay giá khuyến mãi theo chương trình kích cầu “Việt Nam – Điểm đến của bạn” từ 1-7 đến 15-8 khiến nhiều đơn vị lữ hành hết sức bất ngờ, lúng túng. Hôm qua, ông Trần Long – Tổng Giám đốc Công ty Du lịch Việt (TP.HCM), cảm thấy rất bất ngờ khi nghe tin Vietnam Airlines ngừng bán vé máy bay khuyến mãi (vé hạng P) trong thời gian nói trên. Ông lo ngại, ngoài thiệt hại về kinh tế, uy tín của công ty cũng như ngành du lịch trong việc triển khai chương trình kích cầu du lịch nội địa sẽ bị vạ lây.

“Nếu vé máy bay hạng P đã đặt từ trước, có mã hiệu (code) rồi thì yên tâm vì giá vẫn giữ nguyên, nhưng với một loạt các đoàn khách mà Du lịch Việt đã ký hợp đồng nguyên tắc với khách, còn đang chờ vé máy bay và chờ khách quyết định khoảng thời gian đi thì công ty rất “khó ăn khó nói” với họ” – ông Long bức xúc.

Giám đốc Công ty Du lịch Dầu khí Sài Gòn (SPSC) Cao Phẩm Hằng cũng than thở, việc các hợp đồng hứa hẹn với khách sẽ bị bể. Phía du lịch sẽ thuyết phục khách như thế nào khi đòi thêm tiền vé máy bay vì Vietnam Airlines không có văn bản chính thức thông báo chuyện tạm ngưng bán vé máy bay. Muốn giữ uy tín, các đơn vị phải tổ chức và chịu lỗ phần chênh lệch khi mua vé máy bay giá thường. Còn hủy hợp đồng, công ty phải bồi thường cho khách.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quyền – Phó Giám đốc Công ty Du lịch Thanh niên Xung phong, việc Vietnam Airlines giờ chót mới tuyên bố ngừng bán vé máy bay giá rẻ còn khiến các công ty nghi ngại, liệu có gì đảm bảo rằng từ sau 15-8 đến cuối năm tình trạng này sẽ không lặp lại? Xa hơn, uy tín của ngành du lịch cũng bị ảnh hưởng, bởi hình ảnh du lịch nội địa mới và đang có ấn tượng tốt với khách chưa được bao lâu (giá rẻ, chất lượng vẫn đảm bảo), nay sẽ mất thời gian quảng bá, thuyết phục khách trở lại.

Ông Nguyễn Minh Tâm – Phó trưởng phòng Phát triển bán và du lịch (Vietnam Airlines), cho hay, không rõ các công ty du lịch nhận thông tin ở đâu, thế nào, nhưng sau khi ông kiểm tra lại phía Văn phòng khu vực phía Nam, thì được biết việc tạm ngừng bán vé máy bay đơn giản chỉ là do hết chỗ trong giai đoạn cao điểm từ 1-7 đến 15-8. “Văn phòng sẽ sớm có công văn trả lời cho phía du lịch. Nếu bố trí được thêm máy bay, tăng chuyến tăng chỗ trên các chặng thì hãng sẽ tiếp tục mở bán vé máy bay khuyến mãi” – ông Tâm nói.

Trước tình hình một số khách hàng phản ảnh bị thu thêm phi dịch vụ đối với vé máy bay nội địa, Vietnam Airlines (VNA) đã có thông báo khẳng định: VNA không có chính sách thu phí dịch vụ đối với các vé máy bay nội địa. Các trường hợp thu thêm phí ngoài giá vé đều trái với quy định của VNA. Đối với vé bay quốc tế, VNA đưa ra mức thu phí dịch vụ áp dụng chung cho tất cả các vé bán tại phòng vé máy bay và trên website của VNA. Để phân phối sản phẩm dịch vụ vé máy bay, hiện VNA đang áp dụng hệ thống quản lý chỗ tự động Sabre, số chỗ mở bán được hiển thị như nhau trong toàn hệ thống của VNA trong nước cũng như nước ngoài, nên không có việc đại lý này có ưu thế hơn đại lý khác trong việc xác nhận chỗ.

Đối với các chuyến bay đã hết chỗ, nếu có bất kỳ một khách nào hủy chỗ thì hệ thống sẽ tự động xác nhận từ danh sách khách chờ theo trình tự sau: Ưu tiên khách hàng có thẻ bay thường xuyên (thẻ Kim cương/Vàng/Titan/Bạc) trước. Tiếp theo đến mức giá và hạng đặt chỗ (mức giá cao ưu tiên trước). Và cuối cùng là theo thời gian đặt chỗ (khách đặt chỗ chờ sớm sẽ được giải quyết trước).  Để tránh rủi ro, VNA khuyến cáo quý khách nên giao dịch qua website của VNA tại www.vietnamairlines.com hoặc trực tiếp với các phòng vé máy bay và đại lý vé máy bay chính thức của VNA.

° Tổng Công ty Hàng không Việt Nam thông báo sẽ mở đường bay thẳng giữa TPHCM và Nagoya (Nhật Bản) từ ngày 13-08-2010 với tần suất 2 chuyến/tuần vào các ngày thứ hai và thứ sáu bằng máy bay Airbus A321. Như vậy, Vietnam Airlines sẽ khai thác trực tiếp 8 đường bay từ Việt Nam tới 4 thành phố lớn tại Nhật Bản là Tokyo, Osaka, Nagoya và Fukuoka với tổng số 45 chuyến/tuần.

Nhân dịp này, Vietnam Airlines công bố Chương trình khuyến mại trên các chuyến bay có số hiệu VN968 và VN969 khai thác chặng TPHCM đến Nagoya (Nhật Bản) và về TPHCM với mức giá hấp dẫn 299USD, giảm tới 60% so với giá vé máy bay thông thường. Cũng trong thời gian này, Vietnam Airlines công bố chương trình khuyến mại TPHCM – Hồng Công với giá vé 198 USD, giảm gần 20% so với mức giá thông thường. Giá khuyến mại này áp dụng cho các vé máy bay xuất và khởi hành trong giai đoạn từ 01-07-2010 đến 31-10-2010.

Năm nay, gia đình anh Hoàng ở Cần Thơ về quê ăn Tết tại Nam Định. Chật vật mãi mới mua được 4 cặp vé máy bay, bay thẳng từ Cần Thơ ra Hà Nội vào ngày 26 Tết. Thế nhưng, để có vé, anh Hoàng chấp nhận cho cả gia đình bay đêm, giờ gần như chót.

ve may bay

Nhu cầu đi lại trong dịp Tết tăng cao. Ảnh: Hoàng Hà.

Anh Hoàng cho hay năm nào gia đình anh cũng về ăn Tết. Thế nhưng, do công việc bận rộn, chưa chủ động về thời gian năm nào đến cận Tết anh mới vội vã đi mua vé máy bay. Mỗi lần như vậy, anh đều thấy rất mệt mỏi, mất nhiều thời gian đặt với đại lý vé máy bay, đôi khi chấp nhận trả thêm phí để được bay.

“Năm nay, tôi quyết định đặt luôn vé cho cả gia đình để về quê ăn Tết vào năm sau”, anh Hoàng cho biết. Chặng bay Cần Thơ – Hà Nội hiện chỉ có Vietnam Airlines khai thác. Do vậy, Tết nào, đường bay này cũng khát vé máy bay. “Tôi thấy các hãng hàng không liên tục kêu khó vì tỷ giá, khát ngoại tệ, giá xăng dầu đắt đỏ, chi phí tốn kém. Vì vậy, theo tôi, mua vé máy bay sớm bao giờ cũng có lợi hơn”, anh Hoàng cho biết.

Năm nay, thị trường hàng không có thêm một hãng vận chuyển là Air Mekong bên cạnh Vietnam Airlines và Jetstar Pacific. Tuy nhiên, theo tìm hiểu của VnExpress.net, việc mua vé máy bay Tết trong giai đoạn này cực kỳ khó khăn. Dù rằng, Vietnam Airlines đã tăng tới trên 100.000 chỗ. Các hãng hàng không khác cũng tuyên bố sẽ xem xét bổ sung thêm một số chuyến bay để giảm tải cho các chặng mà nhu cầu đi lại tăng vọt.

Chủ đại lý bán vé máy bay trên phố Trần Hưng Đạo, Hà Nội giải thích khác với mọi năm, để tránh hiện tượng đầu cơ, găm vé, Tết này Vietnam Airlines tuyên bố tăng chuyến song lại mở bán theo nhiều đợt. Vé máy bay phân phối rải rác cho các chuyến bay trong Tết. Do vậy, nếu gọi điện đến các hãng thời điểm này, hầu hết hành khách đều nhận được câu trả lời: Vé cực hiếm, hết chỗ. Tuy nhiên, nếu hành khách có nhu cầu và chịu khó theo dõi trên hệ thống bán vẫn có thể mua vé máy bay trong những ngày cao điểm Tết.

“Năm nay, người có nhu cầu đi lại mua vé máy bay Tết sớm hơn so với năm ngoái”, chủ đại lý này cho biết.

Ông Trịnh Hồng Quang, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines cho biết khan vé máy bay Tết là câu chuyện xảy ra hằng năm, theo quy luật tháng cao điểm, lễ hội hoặc Tết.

Theo ông Quang, chuyện hành khách đặt mua vé máy bay cho Tết năm sau là có thật. “Rất nhiều người vì lo vé máy bay Tết khan hiếm mà đặt chỗ trước nhiều tháng, thậm chí là trước cả năm”, ông Quang nói.

Các chặng bay có người đặt vé trước chủ yếu là TP HCM, Cần Thơ đi Hà Nội giáp Tết và chiều ngược lại sau Tết. Các chặng bay khác như TP HCM đi Phú Quốc, Hà Nội – Đà Lạt… cũng được khách hàng đăng ký mua vé. Với các trường hợp đăng ký mua vé máy bay sớm, hãng sẽ ghi nhận và có thông báo cho hành khách khi vé máy bay được mở bán.

Việc người dân mua dự trữ vé máy bay trước thực tế trong bối cảnh chi phí ngày càng đắt đỏ, nhu cầu đi lại Tết khó khăn theo ông Quang là chuyện rất bình thường. Điều này vừa tạo cho cá nhân hành khách trước sức ép về lịch trình, giá cả mà còn giúp hãng hàng không chủ động trong việc tăng chuyến, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Ông Quang cho biết thêm trong dịp Tết, thị trường hàng không xuất hiện tình trạng khan vé máy bay ảo. Chẳng hạn, một khách hàng đăng ký mua vé máy bay tại nhiều đại lý bán vé máy bay và trên nhiều chuyến bay, dẫn đến việc khan hiếm giả. Do vậy, lời khuyên của các hãng vận chuyển là khách hàng là nên đăng ký vào một chuyến bay nhất định.

“Nếu chuyến bay này hết, các chuyến tiếp theo còn thì tranh thủ mua vé may bay ngay. Và đôi khi chấp nhận bay đêm, các chuyến bay vào giờ muộn hoặc sớm”, ông Quang nhấn mạnh.

Vietnam Airlines cho rằng việc mua vé máy bay sớm giúp khách hàng chủ động được lịch trình bay, có nhiều lựa chọn mà không kèm theo điều kiện gì. Trong trường hợp khách hàng thay đổi lịch trình bay vẫn có thể đổi vé với mức phí 10%.

Sau một thời gian im ắng, hàng không nội địa bắt đầu “cựa quậy” khi hãng hàng không tư nhân thứ ba Air Mekong chính thức đưa bốn máy bay về nước. Các chuyên gia vận tải hàng không đánh giá, đó là luồng sinh khí mới, hành khách thì trông đợi cạnh tranh giảm giá vé dù nhỏ nhoi… Sếu đầu đỏ sắp cất cánh

Thời hạn cất cánh của hãng hàng không tư nhân vận chuyển hành khách thứ 3 (có một hãng hàng không tư nhân vận chuyển hàng hoá là Trai Thien Aircargo) gần như chắc chắn vào ngày 10-10 tới đây. Trước đây, các hãng hàng không tư nhân như Vietjet Air hay Indochina Airlines quá nhiều lần lỡ hẹn bay dù tuyên bố rất nhiều.

Air Mekong (AM) đã cơ bản tuyển được đội ngũ tiếp viên hàng không, đồng thời đưa 4 máy bay cũ hiệu Bombardier loại CRJ 900 có 95 chỗ về nước. Hãng dự kiến giai đoạn đầu sẽ bay tuyến Hà Nội – TPHCM, Hà Nội – Phú Quốc, TPHCM – Phú Quốc. Ngoài ra, sẽ có điểm nối từ TP HCM – Đà Nẵng và tiến tới là Đà Nẵng – Phú Quốc.

Hãng “sẽ chủ yếu gom khách cho các hãng lớn khác”, ông chủ Đoàn Quốc Việt nói. Cách nói này rất thực tế khi Vietnam Airlines (VNA) vẫn chiếm 80% thị phần vận tải hàng không nội địa, còn Jetstar Pacific-JP có 6 máy bay loại 180 chỗ vẫn rón rén trước ông lớn.

Với 4 máy bay cỡ nhỏ, AM chỉ chiếm vài phần trăm thị phần. Các chuyên gia hàng không đánh giá, tuy nói là gom khách nhưng AM vẫn có đường bay độc quyền từ Hà Nội đi Phú Quốc (hiện mới chỉ có bay Hà Nội đi Phú Quốc quá cảnh qua TPHCM của VNA).

Với đường bay Hà Nội – TPHCM, nếu AM muốn cạnh tranh với VNA và JP thì phải hạ giá vé máy bay thì may ra mới thu hút khách. Bởi vì, giá vé máy bay VNA tuy cao nhất nhưng dịch vụ đầy đủ, hành khách đi lại có cảm giác đàng hoàng hơn. JP giá vé  máy bay rẻ hơn nhưng dịch vụ tối thiểu. Máy bay AM nhỏ hơn, lại bay đường xa do đó nhiều khả năng sẽ phải chọn cách cạnh tranh về giá cả và dịch vụ.

Lợi thế lớn nhất của AM mà ít người biết: Vận chuyển hàng không chỉ là mảng kinh doanh nằm trong chuỗi sản xuất. Có thể trong tương lai, những khách nghỉ dưỡng tại các khách sạn, khu nghỉ dưỡng (nằm rải rác trong cả nước, đặc biệt là Phú Quốc) của tập đoàn mẹ sở hữu AM sẽ chỉ dùng máy bay của hãng này.

Động lực tạo cạnh tranh

Trong khi các hãng hàng không tư nhân án binh bất động, AM xuất hiện với chứng chỉ người khai thác tàu bay (AOC) trong tay AOC là vấn đề quan trọng thể hiện hãng bay này thực sự của ai. Trước đó, Vietjet Air dù có thuê cả đội ngũ điều hành người Anh cũng không làm được AOC. Hãng của Hà Dũng bay bao lâu nhưng cũng chỉ đứng tên khai thác đi thuê.

Thời điểm tháng 8 cất cánh như Vietjet Air tuyên bố sắp hết, nhiều khả năng hãng này lại hoãn tiếp. “Vietjet Air vừa gửi thông báo nhưng không có kế hoạch bay rõ ràng mà chỉ thấy thể hiện vẫn thiết tha kế hoạch bay. Chủ yếu hãng hoạt động bằng nội lực của các nhà đầu tư trong nước”, Cục phó Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam, Lại Xuân Thanh, cho biết.

Trước đó không lâu, hãng hàng không tư nhân thành lập năm 2007 này được một nhà đầu tư nước ngoài ngỏ ý mua cổ phần. Với cách trả lời dùng nội lực trong nước có thể hiểu rằng, nhà đầu tư nước ngoài đã không mặn mà nữa.

Hai hãng hàng không Vietnam Airlines và Jetstar Pacific Airlines cho biết vé máy bay trên chặng Nha Trang đi TP HCM và Hà Nội trong hôm nay và ngày mai đã gần như được “vét” sạch. Sau mấy ngày đi xem thi hoa hậu, ngày cuối tuần, hành khách bắt đầu trở về để kịp đầu tuần làm việc. Tuy nhiên, chỉ những người có vé máy bay khứ hồi với lịch bay đặt trước mới có thể khởi hành. Còn lại, nhiều người phải chật vật đặt chỗ hoặc lùi hành trình sang hôm sau hoặc ngày kế tiếp đó.

Jetstar Pacific cho biết, một ngày sau cuộc thi Hoa hậu Thế giới người Việt (ngày 22/8), hai chuyến bay từ Nha Trang về Hà Nội trong ngày của hãng gần như kín chỗ.

Đại diện Jetstar Pacific lý giải hiện hãng chỉ khai thác đường bay Nha Trang – Hà Nội trong 3 tháng hè. Tới ngày 5/9, hãng sẽ tạm ngừng khai thác chặng bay này do nhu cầu của hành khách không cao. Do vậy, việc cả hai chuyến bay trong ngày cuối tuần và hôm nay (23/8) gần kín chỗ được xem như hiện tượng “cháy vé máy bay”.

Chủ đại lý vé máy bay trên phố Lý Thường Kiệt, Hà Nội ghi nhận lượng khách đặt mua vé máy bay của hai hãng Vietnam Airlines và Jetstar Pacific tăng đột biến trong hai ngày cuối tuần qua. Hôm nay, các chuyến bay của Vietnam Airlines từ Nha Trang đi TP HCM và Nha Trang về Hà Nội đã đầy khách. “Nhiều người gọi điện đến đặt mua được chúng tôi hướng dẫn sang mua vé máy bay của Jetstar Pacific. Tuy nhiên, hãng hàng không này cũng chỉ còn một vài chỗ thôi”, chủ đại lý nói.

Ông này cho biết các chuyến của Vietnam Airlines vào ngày mai trên 2 đường bay trên cũng gần như kín chỗ. Khách hàng hầu như không thể mua được vé cho chuyến bay sáng và chiều. Một số chuyến bay tối còn số lượng ghế hạn chế.

Nguồn tin từ Vietnam Airlines cũng cho biết có hai nguyên nhân khiến lượng hành khách tham gia các chuyến bay tăng đột biến. Thứ nhất, theo quy luật hàng năm, đây là mùa cao điểm nhu cầu du lịch nhiều. Thứ hai, tại Nha Trang diễn ra cuộc thi Hoa hậu Thế giới người Việt. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh là “khan” vé máy bay chỉ diễn ra trong vài ngày và ở những giờ đẹp. Còn một số chuyến bay vào sáng sớm hoặc đêm khuya, khách vẫn có thể mua trên hệ thống bán của hãng.

Anh Quang (ở quận Tân Phú, TPHCM) cho biết: “Tôi tìm mua vé máy bay từ TPHCM đi Đà Nẵng cách đây 2 tháng nhưng đến đại lý nào cũng báo là đã hết sạch vé và phải chờ nếu có vé đã đặt mà hủy thì mới hi vọng mua được, nhưng càng chờ càng thấy… mệt!”.

Cũng chung cảnh lận đận như anh Quang, chị Nguyên (ở quận 2, TPHCM) sốt ruột: “Lần đầu tiên tôi có kế hoạch đi máy bay từ TPHCM ra Hà Nội, cứ nghĩ đi máy bay cũng như đi ô tô chất lượng cao thì hỏi mua vé máy bay trước khoảng 1 tháng là được, thế nhưng từ đầu tháng 10 khi đặt chân đến các phòng vé máy bay của Vietnam Airlines và Jetstar Pacific tôi đều phải quay ra, họ nói rằng đã hết vé máy bay từ lâu rồi…”

Trên thực tế, thị trường vé máy bay đã được dự báo căng thẳng cách đây nửa năm, những “thượng đế” nhanh chân, nhanh tay thì có thể tìm mua được vé theo suất chọn ngày chọn chỗ, còn lại hành khách đều “khóc dở, mếu dở” vì chuyện mua vé máy bay.

Các đại lý vé máy bay cho biết: “Tình hình khan vé máy bay, “cháy vé máy bay” xảy ra trên trục TPHCM – Hà Nội ở tất cả các hãng hàng không. Chặng bay TPHCM – Hà Nội, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Hải Phòng của Vietnam Airlines đều đã kín chỗ cách đây 2 tháng; Các chặng tương tự đối với Jetstar Pacific chỉ còn 1 ít vé và hành khách không còn cơ hội chọn ngày bay hay chọn hạng ghế”.

“Các hãng hàng không đều mở bán vé theo giai đoạn chứ không bán cho cả năm, đối với dịp Tết Nguyên đán vé đã bắt đầu mở bán khoảng từ 4 – 6 tháng trước Tết, vì vậy từ tháng 10 dương lịch hành khách mới mua vé máy bay thì đã hết sạch rồi. Những hành khách vì lí do đột xuất hoặc theo thói quen “nước đến chân mới nhảy” sẽ rất thiệt thòi” – đại diện một đại lý vé máy bay giải thích.

Tuy nhiên, về nguyên nhân dẫn đến tình trạng “cháy” vé máy bay có nhiều ý kiến lý giải do các đại lý trong TPHCM om vé máy bay với động cơ bán vênh giá từ 500.000 – 1.000.000 đồng hoặc giữ chỗ cho “khách quen”.

Hiện nay, hiệu số vé máy bay chưa hết nhưng các hãng hàng không đã đóng chuyến; còn hành khách, trong trường hợp có vé máy bay nhả ra, nếu may mắn “cướp” được vé máy bay thì sẽ phải mua lại với giá bù.

Thị trường vé máy bay dịp Tết Nguyên đán trên trục Bắc – Nam, trong khi diễn biến chiều Sài Gòn – Hà Nội đang rất căng thẳng thì chiều lệch đầu chặng Hà Nội – Sài Gòn lại “ế”. Hành khách có thể mua vé máy bay, chọn vé máy bay rất thoải mái kèm theo những ưu đãi giảm giá rất lớn trong chương trình khuyễn mãi của các hãng hàng không.

Đợt khuyến mãi vé máy bay trùng với thời điểm diễn ra chương trình kích cầu du lịch và trần giá vé nên người tiêu dùng được hưởng lợi nhiều hơn Trên mạng bay nội địa, Vietnam Airlines (VNA) vẫn áp dụng các mức giá 950.000 đồng/chiều trên đường bay Hà Nội – TPHCM, đồng thời duy trì chính sách giảm giá 100% vé máy bay trên các chuyến bay đêm.

Vé máy bay siêu rẻ

Tương tự, hãng hàng không giá rẻ Jetstar Pacific đang áp dụng mức giảm 15%-35% so với giá trần. Giá vé máy bay cho các đường bay từ TPHCM và Hà Nội đi Đà Nẵng thấp nhất chỉ còn 315.000 đồng/vé/chiều; từ TPHCM đi Hà Nội thấp nhất chỉ còn 600.000 đồng/vé/chiều…

Trên đường bay quốc tế, VNA đang tung ra loạt giá vé máy bay siêu rẻ đi châu Á và châu Âu. Hành khách có thể mua vé máy bay với các mức giá khác nhau từ 950.000 đồng đến 11,44 triệu đồng/vé/chiều (tùy hành trình). Trong đó, thấp nhất là vé khứ hồi Hà Nội – Yangoon chỉ còn 950.000 đồng/vé và hành khách có thể đặt chỗ mua từ hôm nay, 15-3. Mức giá vé máy bay siêu rẻ này được áp dụng đối với vé máy bay xuất từ ngày 15 đến 25-3, hành trình khởi hành trong giai đoạn từ ngày 1-4 đến 10-6 trên các đường bay từ Hà Nội và TPHCM đi Đài Bắc, Cao Hùng, Fukuoka, Tokyo, Osaka, Nagoya, Seoul, Busan, Sydney, Melbourne, Paris, Moscow.

Nhiều hãng hàng không quốc tế có đường bay đến VN cũng đang triển khai đợt khuyến mãi quy mô lớn. VivaMacau bán vé máy bay từ 35 USD/chiều trên đường bay thẳng Hà Nội – Macau, Korean Air cũng đang khuyến mãi vé máy bay khứ hồi từ VN đi Mỹ từ 750 USD/vé (đến bờ Tây) và từ 1.000 USD/vé (đến bờ Đông). Vé khứ hồi đến châu Âu của Korean Air cũng có mức thấp nhất 740 USD/vé.

Sẽ có cuộc đua mới?

Cục Hàng không VN nhận định những năm gần đây, thị trường hàng không VN có tốc độ tăng trưởng rất nóng, đến 20%, song hiện chỉ có hai hãng khai thác chủ yếu là VNA và Jetstar Pacific. Vào các đợt cao điểm Tết, kỳ nghỉ lễ dài ngày và mùa hè luôn diễn ra tình trạng sốt vé máy bay. Nếu tăng thêm hãng vận chuyển, nguồn cung sẽ tăng và đem lại nhiều cơ hội lựa chọn cho người tiêu dùng. Thị trường có càng nhiều hãng tham gia càng có lợi, tránh tình trạng độc quyền.

Tuy nhiên, theo lộ trình, từ nay đến năm 2012, Cục Hàng không VN mới tiếp nhận hồ sơ đăng ký thành lập hãng hàng không mới và đến năm 2015, tối đa chỉ có thêm 2 hãng được cấp phép. Kinh doanh hàng không có rất nhiều thách thức, đối với hãng hàng không mới, chỉ dựa vào tiềm lực tài chính và kinh nghiệm trong nước thì chưa đủ. VN đã có 6 hãng hàng không nhưng chỉ có 4 hãng đi vào hoạt động. Indochina Airlines “nửa đường đứt gánh”, VietJet Air (VJA) được cấp phép hơn một năm vẫn chưa đủ sức bay. Ngay cả Pacific Airlines trước đây cũng phải mất hơn 10 năm mới được cấp chứng chỉ nhà khai thác tàu bay (AOC) – một trong những điều kiện cần để hoạt động hàng không.

Dù kinh doanh hàng không phải đối mặt với nhiều thách thức nhưng mới đây, sau khi đạt được thỏa thuận bán 30% cổ phần cho hãng hàng không giá rẻ hàng đầu châu Á là Air Asia (AA), hãng hàng không tư nhân của VN VJA đang khẩn trương lên kế hoạch để thực hiện chuyến bay thương mại đầu tiên trong năm nay. Dự kiến các chuyến bay sẽ sử dụng thương hiệu VietJet AirAsia (VJAA). Tuy còn nhiều quan điểm khác nhau về việc AA đầu tư vào VJA nhưng dự kiến thị trường hàng không nội địa sẽ có sự cạnh tranh mới khi VJAA đi vào hoạt động.

VNA phản ứng AA mua cổ phần VJA

Ngay khi AA có thông cáo mua lại 30% cổ phần của VJA để thành lập hãng hàng không giá rẻ VJAA, VNA đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị không thông qua thương vụ này. Vì thị trường hàng không nội địa được coi là tài sản quốc gia nên theo thông lệ, các nước trên thế giới thường hạn chế mức đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực hàng không. Nắm 30% cổ phần, AA được tham gia HĐQT của VJA và có thể chi phối hoạt động của hãng theo ý đồ của mình.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Đức Tâm, Tổng Giám đốc VJA, khẳng định với việc tham gia góp vốn theo tỉ lệ 30%, AA chỉ giữ vai trò của một cổ đông và VJA là công ty cổ phẩn có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, không phải hãng hàng không nước ngoài hay liên doanh nên không có hiện tượng quyền kiểm soát rơi vào tay đối tác nước ngoài.

Theo Cục Hàng không VN, đây không phải lần đầu tiên AA đặt vấn đề góp vốn vào một hãng hàng không nội địa của VN và lần nào cũng có những ý kiến phản đối. Tuy nhiên, thương vụ góp vốn vào VJA của AA lần này là không trái luật nên đã được Bộ GTVT thông qua. Hiện Chính phủ đang yêu cầu Bộ GTVT báo cáo về việc đầu tư của AA vào VJA.